અયપ્પા મંદિરમાં ઉજવાતો ‘પોંગાલા મહોત્સવ’ એ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ તે સ્ત્રી શક્તિ, અખૂટ શ્રદ્ધા અને સમુદાયની એકતાનું ભવ્ય પ્રતીક છે.
કેરળની પવિત્ર ભૂમિ પરથી ઉતરી આવેલી આ પરંપરા જ્યારે આપણા આંગણે અને સ્થાનિક સમા અયપ્પા મંદિરમાં ઉજવાય છે, ત્યારે વાતાવરણ ભક્તિમય અને દિવ્ય બની જાય છે. ‘પોંગાલા’ શબ્દનો અર્થ થાય છે ‘ઉકળવું’ અથવા ‘ઉભરાઈ જવું’. તે સમૃદ્ધિ અને વિપુલતાનું સૂચક છે.ભગવાન અયપ્પાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતી આ એક વિશેષ પૂજા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે શ્રદ્ધાળુ બહેનો ખુલ્લા આકાશ નીચે માટીના વાસણમાં પ્રસાદ રાંધે છે, ત્યારે ભગવાન અયપ્પા પોતે ત્યાં અદ્રશ્ય સ્વરૂપે બિરાજમાન હોય છે. આ વિધિમાં સૂર્યદેવને સાક્ષી માનીને અગ્નિ પ્રગટાવવામાં આવે છે, જે આત્માની શુદ્ધિનું પ્રતીક છે.૩૦૦ થી વધુ મહિલાઓ પરંપરાગત રીતે માટીના હાંડા (મડકા) માં પ્રસાદ બનાવશે. આધુનિક યુગમાં પણ માટીના વાસણોનો ઉપયોગ એ પ્રકૃતિ સાથેના જોડાણને દર્શાવે છે.પોંગાલામાં મુખ્યત્વે ચોખા, ગોળ, નારિયેળ અને ઘીનો ઉપયોગ કરીને મીઠો પ્રસાદ બનાવવામાં આવે છે. આ રસોઈ બનાવતી વખતે બહેનો સતત ‘સ્વામી શરણમ અયપ્પા’ ના મંત્રોચ્ચાર કરે છે, જે રસોઈને ‘પ્રસાદ’ માં પરિવર્તિત કરે છે.૩૦૦ થી વધુ મહિલાઓ જ્યારે એકસાથે એક જ હેતુ માટે એકત્રિત થાય છે, ત્યારે ત્યાં એક સકારાત્મક ઉર્જા (Positive Energy) ઉત્પન્ન થાય છે. આ એકતા સામાજિક સમરસતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.જ્યારે પ્રસાદ રાંધતી વખતે વાસણમાંથી ફીણ ઉભરાય છે, ત્યારે તેને અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ માને છે કે જેમ પ્રસાદ ઉભરાય છે તેમ તેમના જીવનમાં પણ સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો ઉભરો આવશે. આ મહોત્સવમાં ભાગ લેતી દરેક મહિલા પોતાના પરિવારના સ્વાસ્થ્ય અને વિશ્વના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરે છે.
શ્રી અયપ્પા મંદિરનો આ પોંગાલા મહોત્સવ એ આપણી પ્રાચીન સંસ્કૃતિને જીવંત રાખવાનો એક નમ્ર પ્રયાસ છે. શ્રદ્ધાના અગ્નિમાં ભક્તિના ચોખા જ્યારે રંધાય છે, ત્યારે તેનો સ્વાદ અને સુગંધ સાક્ષાત્ ઈશ્વરની અનુભૂતિ કરાવે છે. આ પવિત્ર અવસરે હાજરી આપવી એ પણ એક સૌભાગ્યની વાત છે.
બાાઈટ મોહન નાયર પ્રમુખ નાયર સમાજ
રિપોર્ટ તેજસ ભટ્ટ





